Δημοσιοποίηση της «κομμένης» εισήγησης του Δ.Τσούτσα από το Συνέδριο Αλμυριώτικων Σπουδών.

Δημήτρης Γ. Τσούτσας – δημοτικός σύμβουλος Αλμυρού
Μετά τη δημοσιοποίηση του θέματος για το αυθαίρετο κόψιμο της εισήγησής μου από το Συνέδριο Αλμυριώτικων Σπουδών και την επιστολή του Προέδρου της Οργανωτικής Επιτροπής στην εφημερίδα «ΛΑΟΣ του ΑΛΜΥΡΟΥ» στην οποία παραδέχεται ότι ενώ είχε εγκριθεί η εισήγησή μου για το Συνέδριο, αναγκάστηκε να την αποσύρει γιατί ΔΕΧΘΗΚΕ ΑΠΕΙΛΕΣ – όπως ο ίδιος αναφέρει συγκεκριμένα: «δέχτηκα τηλεφωνήματα διαμαρτυρίας για την συμπερίληψή του θέματος του κ. Τσούτσα. Κάποια από αυτά προειδοποιούσαν για δημιουργία επεισοδίων και έντονων αντιδράσεων και απειλητικών αντιπαραθέσεων κατά την διάρκεια του Συνεδρίου».
(Ποιοι είναι αυτοί που έχουν το θράσος να απειλούν και μάλιστα για το περιεχόμενο συνεδρίου που διοργανώνεται υπό την αιγίδα του Δήμου; Ποια ήταν η θέση και η στάση της Δημοτικής αρχής απέναντι στις απειλές; Γιατί καλύπτονται από την μη δημοσιοποίηση των ονομάτων, κάποιοι που έχουν ως τακτική να κάνουν τους παλικαράδες στο παρασκήνιο;)

Θεωρώ ότι όλα τα γεγονότα δικαιώνουν πλήρως τη μέχρι τώρα στάση και συμπεριφορά μας στο συγκεκριμένο θέμα.
Δεν θέλω να μπω στην διαδικασία να κρίνω την λογική της επιστολής του κ. Προέδρου, απλά για όσους ενδιαφέρονται, τώρα που τελείωσε το Συνέδριο, σας ενημερώνω ότι δημοσιοποιώ την εισήγησή μου στην ιστοσελίδα www.almyroskp.gr
Ακολουθεί η αυθαίρετα κόμμένη εισήγηση:

Ειδικό Δικαστήριο Δοσιλόγων Βόλου 1945-1953

Η ιστορία και η  αξιολόγηση της δράσης όσων κατά τη διάρκεια της Κατοχής συνεργάστηκαν με τις γερμανικές, ιταλικές και βουλγαρικές αρχές ήταν και είναι ένα από τα μεγαλύτερα ταμπού της νεότερης Ελληνικής ιστορίας αλλά και της συλλογικής μνήμης του πολέμου.
Είναι ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα θέματα και παραμένει ακόμη συγκεχυμένη η μετακατοχική τύχη τους, κυρίως σε σχέση με τις περίφημες «δίκες των δοσιλόγων», που πραγματοποιήθηκαν αμέσως μετά την Κατοχή και έθεσαν το θέμα  της απόδοσης δικαιοσύνης για τις ειδεχθείς πράξεις που διαπράχθηκαν κατά το διάστημα 1941-1944.
Ο σημαντικότερος λόγος που με ώθησε να μελετήσω το συγκεκριμένο αρχείο είναι η ελάχιστη μελέτη του έως τώρα. Άλλωστε μόλις πριν λίγα χρόνια το συγκεκριμένο υλικό έγινε προσβάσιμο και διαθέσιμο στους ερευνητές.
Ο όρος που είχε επικρατήσει για τα πρόσωπα που συνεργάστηκαν με τους κατακτητές ήταν «δοσίλογος» (αυτός που υποχρεούται να «δώσει λόγο» για τις πράξεις του) και για το φαινόμενο συνολικά δοσιλογισμός».

Τα κίνητρα των δοσιλόγων ήταν ιδεολογικο-πολιτικά αλλά και οικονομικά. Μπορούμε να διακρίνουμε τέσσερις κατηγορίες δοσιλόγων:
α) Η πρώτη, περιελάμβανε τα μέλη των δοσίλογων κυβερνήσεων.
β) Η δεύτερη, τα Τάγματα Ασφαλείας, άλλα σώματα ασφαλείας και άτακτες ομάδες εξοπλισμένες από τους Γερμανούς.
γ) Η τρίτη, περιελάμβανε πράκτορες της Γκεστάπο, Έλληνες καταδότες και φιλοναζιστές
και τέλος
δ) η τέταρτη κατηγορία ήταν αυτοί που συνεργάστηκαν με τις βουλγαρικές αρχές κατοχής.

Στη Θεσσαλία τώρα, αμέσως μετά την απελευθέρωση του 1944 έδρασαν ο Ε.Α.Σ.Α.Δ. (Εθνικός Αγροτικός Σύνδεσμος Αντικομμουνιστικής Δράσης), ο οποίος ιδρύθηκε το Μάρτη του 1944, η Ε.Ε.Ε. (Ένωση Ελλήνων Εθνικιστών) και η Ε.Α.Ο. (Εθνική Αντικομμουνιστική Οργάνωση). Σύμφωνα με μαρτυρίες, η Ε.Α.Ο. δρούσε αποκλειστικά στο Βόλο και είχε ελάχιστα μέλη.
Η Ε.Ε.Ε. και οι «Τριεψιλίτες» της, (από τα αρχικά της οργάνωσης), είχαν επικεφαλή στο Βόλο ένα Μακεδόνα γιατρό ονόματι Νίκο Γεκενίδη. Οι ΕΑΣΑΔίτες όμως ήταν η πιο σημαντική ομάδα. Αρχηγός των ΕΑΣΑΔιτών στο Βόλο ήταν ο πασίγνωστος Τάκης (Δημήτρης)  Μακεδόνας ή «Μαύρος», γεννημένος στη Σκόπελο το 1914, πρώην υπαξιωματικός της Χωροφυλακής. Ο λαός αποκαλούσε τους ενόπλους αυτούς ΕΑΣΑΔίτες επειδή όταν έκαναν επιδρομές στα χωριά έφεραν άσπρο περιβραχιόνιο ή φορούσαν δίκωχο με τα γράμματα Ε.Α.Σ.Α.Δ. Υπάρχουν πολλές μαρτυρίες πως ανάμεσα στους Γερμανούς και στους δοσίλογους υπήρχε μέχρι και συμφωνία για τη μοιρασιά των λάφυρων από τις επιδρομές αυτών. Επειδή όμως οι δικοί μας δε φάνηκαν τυπικοί στη συμφωνία που είχαν κάνει, υπήρχαν περιπτώσεις που οι Γερμανοί έκαναν εφόδους σε σπίτια γνωστών δοσιλόγων του Βόλου και ανακάλυπταν λεία που δεν δικαιολογούνταν από το «νόμιμο» μερίδιό τους.

Ένα μήνα πριν ξεκινήσουν οι δίκες, στις 20 Σεπτεμβρίου 1945, από τον  «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ» πληροφορούμαστε ότι έχουν κατηγορηθεί σε όλο το νομό περίπου 250 άτομα «ως συνεργασθέντων μετά του εχθρού¨ αλλά διευκρινίζει ότι «συνελήφθησαν 45 περίπου«.
Στο σημείο αυτό πρέπει να προσθέσουμε ότι την ίδια περίοδο, με απόφαση του τότε Νομάρχη, συστήνεται το Λαϊκό Φορολογικό Δικαστήριο Βόλου,  στο οποίο στις 8 Σεπτεμβρίου 1945  γίνεται η πρώτη δίκη Βολιωτών οι οποίοι κατηγορούνταν ότι πλούτισαν παράνομα κατά την Κατοχή («οικονομικών δοσιλόγων»). Στο εδώλιο της πρώτης δίκης συναντούμε πέντε Βολιώτες. Οι κατηγορίες που βάρυναν όσους κατηγορήθηκαν ως ¨παράνομα πλουτίσαντες¨ ποικίλλουν, συναντούμε ανθρώπους που είχαν συμβληθεί με τον στρατό Κατοχής και ήταν προμηθευτές του, ανθρώπους που έπαιρναν διάφορα είδη (τσιγάρα, αλάτι κλπ) από τους ΕΑΣΑΔίτες μετά από επιδρομές τους και τα μεταπωλούσαν στη μαύρη αγορά, άλλοι οι οποίοι έκαναν εμπόριο χρυσών λιρών κλπ. Οι ποινές οι οποίες επιβάλλονται σε αυτούς είναι ένα πρόστιμο επάνω στο ποσό το οποίο  υπολογιζόταν πως είχαν παρανόμως κερδίσει. Ο μελετητής μπορεί να ανιχνεύσει εδώ τις απαρχές οικονομικής καθιέρωσης πολλών «γνωστών ονομάτων» της μετέπειτα οικονομικής ελίτ του Βόλου.

Το αρχείο δικών των δοσιλόγων Μαγνησίας, του Πρωτοδικείου Βόλου, εκτείνεται χρονικά από τις 23 Οκτωβρίου 1945 έως τις 25 Σεπτεμβρίου 1953 και είναι αρχειοθετημένο, εκ των υστέρων,  σε 3 τόμους. Παρατηρούμε ότι  η αρίθμηση των πρακτικών των συνεδριάσεων δεν είναι συνεχής και επίσης τα πρακτικά δεν είναι στο σύνολο τους βιβλιοδετημένα και ταξινομημένα, λίγα δε εξ αυτών είναι εκτός βιβλιοδεσίας. Επίσης, όπως θα δούμε παρακάτω, υπάρχουν πολύ σημαντικές ελλείψεις πρακτικών συνεδριάσεων.

Το Ειδικό Δικαστήριο Βόλου είχε την παρακάτω σύνθεση:  Πρόεδρος, δύο τακτικοί Δικαστές, ένας Ειδικός Επίτροπος με θέση Εισαγγελέα, δύο λαϊκά μέλη και ένας Γραμματέας.
Η πρώτη δίκη δοσιλόγων στο Βόλο ξεκίνησε το πρωί της Τρίτης 23 Οκτωβρίου 1945. Η ΘΕΣΣΑΛΙΑ εκείνη τη μέρα, στο Βόλο, κυκλοφόρησε με τίτλο «Δικάζεται σήμερον ο πρώτος εγκληματίας ΕΑΣΑΔ«, ο ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ με τίτλο «Η σημερινή δίκη ενός Εασαδίτου»  ενώ η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ τιτλοφορούνταν «Αρχίζει σήμερα στο Βόλο η πρώτη δίκη των ΕΑΣΑδιτών. Εγκλήματα, εκτελέσεις, βιασμοί«.

Πρώτος κατηγορούμενος ήταν ο Δ.Τ., κάτοικος Βόλου, 33 ετών, ο οποίος κατηγορούνταν για φόνους, απόπειρες φόνων, καταδόσεις, βιασμούς και παράβαση του αναγκαστικού νόμου 533/1945. Σύμφωνα με τις εφημερίδες ήταν «ένα ανθρωπόμορφο τέρας¨ και ¨ο σοφέρ της προδοτικής οργανώσεως¨. Μάρτυρες υπεράσπισης δεν υπήρχαν. Στην απολογία του αρνήθηκε τις κατηγορίες, ζήτησε την επιείκεια του δικαστηρίου και μάλιστα παρέδωσε έναν κατάλογο με 24 ονόματα οι οποίοι κατ΄ αυτόν ήταν «αρχηγοί«, «οργανωτές» και «ενισχυτές«, ενώ ο ίδιος αυτοπροσδιορίστηκε ως «το τελευταίο παρακλάδι του ΕΑΣΑΔ». Κάποιες από τις καταθέσεις των μαρτύρων κατηγορίας ανέφεραν: «Ο κατηγορούμενος ήτο ο πιστότερος συνεργάτης των Γερμανών«, «ο κατηγορούμενος είναι ο εγκληματίας, ο δολοφόνος του Βόλου«.
Αξιοσημείωτο είναι το θέμα του καταλόγου που ενεχείρισε ο ίδιος ο κατηγορούμενος στον εισαγγελέα κατά την απολογία του, με πρόσωπα τα οποία θεωρούσε ως αρχηγούς, οργανωτές και ενισχυτές όλων των οργανώσεων, ο οποίος κατάλογος σημειωτέον λείπει από τα πρακτικά αλλά δημοσιεύθηκε στον τύπο της επόμενης ημέρας.
Μετά  και τις αγορεύσεις των συνηγόρων, «και περί ώραν 10:30 νυκτερινήν»  εκδόθηκε η απόφαση του δικαστηρίου, σύμφωνα με την οποία καταδικάσθηκε «δις εις θάνατον»  για τη σύλληψη και κατάδοση 60 ατόμων εκ των οποίων τα 18 εκτελέσθηκαν. Ακόμη διατάχθηκε η δήμευση της μισής περιουσίας του, ενώ επιδικάσθηκε και χρηματική ικανοποίηση στους μηνυτές του. Στο τέλος το δικαστήριο εξέφρασε την ευχή «να μετριασθεί η ποινήν» δηλαδή να μην εκτελεσθεί η ποινή του θανάτου. Το πρωτοσέλιδο του ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΥ  την επόμενη ημέρα είναι ενδεικτικό: «Κατεδικάσθη χθες δις εις θάνατον ο βδελυρός κακούργος Δ.Τ. Η πρώτη δίκη δι’ εγκλήματα των ΕΑΣΑΔ. Φόνοι, λεηλασίαι, συνειδητή συνεργασίαν με τον εχθρόν, καταδόσεις, βιασμοί.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο τέλος του 1945 συναντούμε για πρώτη φορά και κάτοικο της επαρχίας Αλμυρού να είναι κατηγορούμενος. Πιο συγκεκριμένα, στις 29 Δεκεμβρίου 1945 συναντούμε έναν κάτοικο Αλμυρού ο οποίος κατηγορείται μαζί με ένα κάτοικο  Βόλου για παράβαση του αναγκαστικού νόμου 533/1945 και φόνο. Το δικαστήριο τον έκρινε  «ένοχο μόνο της πρώτης παράβασης εξ’ ου προήλθε ο θάνατος του συλληφθέντος εν μετρία όμως συγχύσει λόγω βλακείας, αθώον δε των λοιπών κατηγοριών λόγω αμφιβολιών«. Η ποινή που του επιβλήθηκε ήταν 10 χρόνια και έξι μήνες καθώς  και τα δικαστικά έξοδα.

Στο τέλος της πρώτης χρονιάς έχουμε πέντε κατηγορουμένους οι οποίοι καταδικάστηκαν σε θάνατο, έναν σε ισόβια δεσμά και αρκετούς με μικρές ή μεγαλύτερες ποινές φυλάκισης.                                                                                                                       
Στον τόμο υπάρχουν 36 πρακτικά συνεδριάσεων για το 1945,
ενώ η αρίθμηση των πρακτικών τελειώνει στο πρακτικό 56/29-12-1945. Άρα λείπουν το λιγότερο 20 πρακτικά (56 μείον 36 πρακτικά, συν τυχόν πρακτικά πέραν του τελευταίου που υπάρχει στον φάκελο.)
Την επόμενη χρονιά, στις 18 Φεβρουαρίου 1946, συναντούμε στο εδώλιο του κατηγορουμένου άλλους τρεις Αλμυριώτες. Η κατηγορία είναι και εδώ η παράβαση του αναγκαστικού νόμου 533/1945. Μετά την εξέταση των μαρτύρων το δικαστήριο αποφαίνεται ότι «οι κατηγορούμενοι εξετέλεσαν εκ των εις αυτούς κατά το κατηγορητήριον αποδιδομένων παραβάσεων μόνο τη δευτέραν τούτων, αλλά και ταύτην εξετέλεσαν εν μετρία συγχύσει λόγω βλακείας και δέον επομένως όπως κηρυχθούν ένοχοι επί ταύτη«.

Το 1946 υπάρχουν 105 πρακτικά συνεδριάσεων, ενώ η αρίθμηση αυτών τελειώνει στο πρακτικό 235/13-12-1946. Από αυτό εξάγουμε το συμπέρασμα ότι λείπουν τουλάχιστον 130 πρακτικά.

Η αίσθηση που μας αφήνει το επόμενο έτος, 1947, στις δίκες που διεξήχθησαν είναι ενός αισθητού «μαλακώματος» πλέον της στάσης των δικαστών. Επίσης  τελειώνοντας εδώ ο Α΄ τόμος των πρακτικών είναι έντονο και το φαινόμενο της «ερημοδικίας», του να μην προσέρχεται κάποιος στη δίκη του δηλαδή, ως συνειδητή επιλογή των κατηγορουμένων προσδοκώντας πιθανότατα ευνοϊκότερη μεταχείριση στο μέλλον. Το 1947 συναντούμε 121 πρακτικά συνεδριάσεων, ενώ το τελευταίο φέρει τον αριθμό 236/12-12-47. Άρα προκύπτει μία έλλειψη τουλάχιστον 115 πρακτικών.

Ο δεύτερος τόμος, τώρα, των πρακτικών του Ειδικού Δικαστηρίου Δοσιλόγων Βόλου  είναι αξιοσημείωτο πως έχει δίκες μόνο του έτους 1948. Το 1948 εξελίσσεται με αυξημένες σχετικά αθωώσεις, αρκετές αναβολές δικών και πολλές δεκτές αιτήσεις ανακοπών από πλευράς κατηγορουμένων. Ενδεικτικό της ψυχολογίας του λαού αυτή την περίοδο είναι το ακόλουθο περιστατικό: Στις 27 Φεβρουαρίου υπάρχει δίκη 7 κατηγορούμενων η οποία και αναβλήθηκε επειδή δεν εμφανίστηκε ούτε ένας από τους 10 μάρτυρες κατηγορίας!!!
Άλλη μία δίκη με Αλμυριώτικο ενδιαφέρον γίνεται στις 26 Μαρτίου. Υπάρχουν τρεις καταθέσεις μαρτύρων στη δίκη και το δικαστήριο με την απόφασή του καταδίκασε τον κατηγορούμενο σε θάνατο και σε δήμευση του 1/4 της περιουσίας του. Ο ίδιος κατηγορούμενος παραπέμφθηκε σε άλλη δικάσιμο και το 1949.

Συμπερασματικά, το 1948 βρίσκουμε 247 πρακτικά δικών με τελευταίο πρακτικό του έτους το 259/22-12-1948, άρα καταγράφεται μία πολύ μικρή διαφορά 12 πρακτικών ανάμεσα σε αυτά που υπάρχουν με αυτά που λείπουν.
Το 1949 συναντούμε 56 πρακτικά συνεδριάσεων ενώ το τελευταίο στην αρίθμηση είναι το 257/22-12-1949. Ενδεικτικό της κατάστασης του αρχείου είναι ότι από το πρακτικό υπ’ αριθμόν 56/25-11-1949 πηγαίνουμε απ’ ευθείας στο 223/3-12-1949 (δηλαδή σε 9 ημέρες έγιναν 167 συνεδριάσεις!!!).
Άρα υπάρχει μία διαφορά τουλάχιστον 201 πρακτικών τα οποία δεν υπάρχουν στον τόμο.                                                                   

Το 1950, ενδεικτικό του κλίματος στις δίκες πλέον είναι ότι σε μια μόνο ημέρα, την 15η Δεκεμβρίου, γίνονται 42 δίκες,  με 40 αποφάσεις υπέρ των δοσιλόγων και δύο κατά, ενώ συναντούμε  κατηγορούμενο με 33 αποφάσεις υπέρ του και μόλις 2 σε βάρος  του!
Το 1950 συναντούμε 65 πρακτικά συνεδριάσεων με τελευταίο το 78/15-12-1950, άρα υπάρχει μία διαφορά τουλάχιστον 13 πρακτικών που δεν υπάρχουν.

Το επόμενο έτος 1951 βρίσκουμε στον τόμο 20 πρακτικά. Αυτή τη χρονιά μάλιστα υπάρχει αρχικά μία ευταξία στα πρακτικά γιατί στην αρχή υπάρχουν όλα από το 1 έως το 18/22-6-51, αλλά από εκεί πάμε στο νούμερο 37/15-9-51 και από εκεί στο νούμερο 156/26-9-51 το οποίο είναι και το τελευταίο. Άρα και εδώ υπάρχει μία σημαντικότατη έλλειψη τουλάχιστον 136 πρακτικών συνεδριάσεων.

Το 1952 έχουμε όλα κι όλα δύο πρακτικά δικών. Από τα πρακτικά λείπει το πρώτο πρακτικό και συναντούμε μόνο τα νούμερα 2 και 3 αυτών.  Άρα και από αυτή τη χρονιά λείπει άγνωστος αριθμός πρακτικών, το λιγότερο 1 φυσικά.

Την επόμενη και τελευταία χρονιά, 1953, συναντούμε 18 πρακτικά συνεδριάσεων όλη τη χρονιά τα οποία αφορούν δύο άτομα συνολικά. Οι 15 δίκες αφορούν έναν κρατούμενο από τον Πειραιά, ο οποίος πετυχαίνει 14 ευνοϊκές αποφάσεις και έχει μία καταδικαστική και οι υπόλοιπες έναν κρατούμενο από χωριό της Καρδίτσας. Τελευταίο αριθμημένο πρακτικό του Γ΄ τόμου είναι στις 25 Σεπτεμβρίου του 1953 και έχει τον αριθμό 22/25-9-1953. Η διαφορά λοιπόν στην αρίθμηση σε σχέση με τα υπάρχοντα πρακτικά είναι το λιγότερο 4 πρακτικά.

Συμπερασματικά λοιπόν, οι δίκες του Ειδικού Δικαστηρίου Δοσιλόγων του Πρωτοδικείου Βόλου εκτείνονται από το 1945 έως το 1953.
Όλα αυτά τα χρόνια στο εδώλιο κάθισαν 239 διαφορετικοί κατηγορούμενοι (τουλάχιστον με βάση τα υπάρχοντα πρακτικά, άγνωστο αν υπήρξαν και άλλοι κατηγορούμενοι σε πρακτικά που έχουν χαθεί), που βαρύνονταν από τα πλέον ελαφρά, π.χ. λιπομαρτυρία σε δίκη, έως τα πλέον βαριά παραπτώματα, π.χ. φόνοι, βιασμοί, κλπ.
Η ποινή του θανάτου δε συναντάται πολύ συχνά και δεν έχει και ουσιαστικό αντίκρισμα. Από την έρευνα που έχω κάνει δεν προκύπτει ούτε μία εκτέλεση κάποιου εκ των καταδικασθέντων στην ποινή του θανάτου. Για παράδειγμα ο Μακεδόνας είχε σκοτωθεί από το 1944 πριν καν δικαστεί, ο αρχηγός της περίφημης ομάδας των Λεχωνίων των επονομαζόμενων και «Καλαμπαλίκηδων» αμνηστεύθηκε, έζησε και πέθανε στην  Αθήνα, ο  Γεκενίδης έζησε και πέθανε στην πόλη του Βόλου, όπως και άλλοι γνωστοί πρωταίτιοι οι οποίοι από τις μαρτυρίες που έχω προκύπτει ότι είχαν διαφύγει στη Γερμανία το φθινόπωρο του 1944 ακολουθώντας τους Γερμανούς.

Επίσης παρατηρούμε ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που δηλώνονται στο δικαστήριο, η πολύ μεγάλη πλειοψηφία των κατηγορουμένων δηλώνουν κάτοικοι Βόλου. Ακόμη υπάρχει ένας μεγάλος όγκος κατηγορουμένων από την περιοχή των Λεχωνίων. Υπάρχουν βέβαια και μεμονωμένοι κατηγορούμενοι από Βελεστίνο, Αλμυρό, Αγριά, Μηλιές, Αργαλαστή, Μηλίνα, Λαύκο, Δράκεια, Αερινό, Κάπουρνα, Νέα Αγχίαλο, Χλόη και Σέσκλο. Από Σποράδες συναντούμε κατηγορουμένους από την Σκόπελο και την Αλόννησο, ενώ εκτός Μαγνησίας καταγράφονται κατηγορούμενοι από την Αθήνα, τον Πειραιά, τη Λάρισα, την Δράμα, την Καβάλα την Ελασσόνα και  χωριά των Σοφάδων, της Καρδίτσας και του Δομοκού.

Πιο συγκεκριμένα για την περιοχή του Αλμυρού τώρα, παρατηρούμε ότι σε δίκη έφθασαν μόνο 5 άτομα απ’ όλη την επαρχία. Οι 5 αυτοί κατηγορούμενοι μοιράζονται σε 3 όλες κι όλες υποθέσεις.

Τα συνολικά πρακτικά που έχουν διασωθεί και στους τρεις τόμους είναι 670, ενώ λείπουν, βάση των διαφορών που αναλύσαμε πιο πάνω, τουλάχιστον άλλα 632 (σχεδόν άλλα τόσα). Δεδομένου του όγκου των πρακτικών που λείπουν θεωρώ ότι πρέπει να έχουμε επιφυλάξεις ως προς τη συνολική εικόνα του θέματος την οποία αποκομίζουμε.

Ετος Πρακτικά που υπάρχουν στον φάκελο Τελευταίο αριθμημένο πρακτικό κάθε έτους Ελάχιστος αριθμός πρακτικών που λείπουν
1945 36 56/29-12-1945 56-36=20
1946 105 235/13-12-1946 235-105=130
1947 121 236/12-12-1947 236-121=115
1948 247 259/22-12-1948 259-247=12
1949 56 257/22-12-1949 257-56=201
1950 65 78/15-12-1950 78-65=13
1951 20 156/26-9-1951 156-20=136
1952 2 3/29-5-1952 3-2=1
1953 18 22/25-9-1953 22-18=4
ΣΥΝΟΛΑ: 670   632

 Βιβλιογραφία:

  1. ΓΑΚ Βόλου, Πρακτικά δικών Ειδικού Δικαστηρίου Δοσιλόγων Βόλου, τ. 1,2,3,
  2. ΓΑΚ Λάρισας, Αρχείο Δοσιλόγων Λάρισας
  3. Γιάννη ΡΑΓΚΟΥ, «Οι δίκες των δωσίλογων της Κατοχής»
  4. Δημήτρη Κουσουρή, «Δίκες Δοσιλόγων¨
  5. Θανάσης Βογιατζής, «Όταν τους ιδώμεν όλους υπό το πέλμα μας…»
  6. Αννίτα Πρασσά, ¨Το Ειδικό Δικαστήριο Δοσιλόγων του Πρωτοδικείου Βόλου¨
  7. Σταύρος Παπαγιάννης, ¨Εθνικός Αγροτικός Σύνδεσμος Αντικομμουνιστικής Δράσης
  8. Σταύρος Παπαγιάννης, «Τα παιδιά της Λύκαινας»
  9. Θανάση Τσαμπίρα, ¨Ο Αλμυρός στις φλόγες 1941-1949¨
  10. Νίτσα Κολιού, » Άγνωστες πτυχές Κατοχής και Αντίστασης 1941-44″ τ. Α΄& Β΄
  11. Σπύρος Γασπαρινάτος, «Οι Ελληνικές κατοχικές κυβερνήσεις, δίκες κατοχικών δοσιλόγων και εγκληματιών πολέμου»
  12. Εφημερίδες «ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ», «ΘΕΣΣΑΛΙΑ», «ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ» ετών 1945-1953